Οι ΒΟΡΕΙΟΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΚΑΙ Ο ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ

Κατά τη διάρκεια του Εθνικού Διχασμού η πλειοψηφία των προσφύγων από τη Βόρεια Μακεδονία, και ιδιαίτερα των εύπορων αστών από το Μοναστήρι και το Κρούσοβο, υποστήριξε το βασιλιά Κωνσταντίνο. Πιθανότατα, η φιλοσερβική πολιτική του Βενιζέλου και η άρνηση του να στηρίξει τη διεκδίκηση των Βιτωλίων (Μοναστηρίου) αποτέλεσε το βασικότερο παράγοντα αυτής της επιλογής. Κατά τη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου, και λίγες μέρες μετά την κατάληψη των Βιτωλίων από το σερβικό στρατό (το Νοέμβριο του 1912), ο Κωνσταντίνος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στην πόλη, συνοδευόμενος από όλο το επιτελείο του και από τους πρίγκιπες Γεώργιο, Παύλο και Ανδρέα. Ο διάδοχος του ελληνικού θρόνου έγινε δεκτός με ενθουσιασμό από τον ελληνικό πληθυσμό της πόλης, ο οποίος έκτοτε τον αναγνώρισε ως απελευθερωτή και ηγέτη του. Φαίνεται επίσης ότι το κύρος της βασιλείας και η γενικότερη αντισλαβική στάση του Κωνσταντίνου άγγιξαν πολλούς Μοναστηριώτες. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η ηγετική φυσιογνωμία της ελληνικής κοινότητας, ο μητροπολίτης Χρυσόστομος Καβουρίδης (1912-1917), ο οποίος κατά τη διάρκεια του Α Παγκοσμίου Πολέμου απομακρύνθηκε από τους Γάλλους ως «φιλοβούλγαρος», στην πραγματικότητα όμως ως φιλοβασιλικός, και αργότερα εξορίστηκε στο Άγιο Όρος.

Η υποστήριξη προς την αντιβενιζελική παράταξη συνεχίστηκε, άλλοτε συγκαλυμμένα και άλλοτε απροκάλυπτα, ακόμη και μετά την εκθρόνιση του Κωνσταντίνου, τον Ιούνιο του 1917, όπως αποκαλύπτουν σχετικά δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου. Μάλιστα το Σεπτέμβριο του 1920 προκλήθηκε...