Η ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ (ΤΕΛΗ ΙΔ΄ - ΤΕΛΗ ΙΖ΄ ΑΙΩΝΑ)

του Φωκίωνα Κοτζαγεώργη

1. Η οθωμανική κατάκτηση

Η οθωμανική περίοδος στη Μακεδονία ξεκινά από την κατάκτηση της περιοχής, στα τέλη του ΙΔ΄ αιώνος. Η νίκη των Οθωμανών στο Τσιρμέν του Έβρου, το 1371, απέναντι στις συνασπισμένες σερβικές δυνάμεις στάθηκε το γεγονός που επέτρεψε στους νικητές να επεκταθούν με ευκολία προς τα δυτικά και μετά από περίπου μία δεκαετία να διαβούν τον ποταμό Νέστο και να εισέλθουν στον γεωγραφικό χώρο της Μακεδονίας. Το έτος 1383 σημειώνεται η πρώτη μεγάλη κατάκτηση στη Μακεδονία, η άλωση του σημαντικού διοικητικού κέντρου των Σερρών. Μέχρι τα τέλη του αιώνα, είχαν καταληφθεί όλες οι στρατηγικής σημασίας μακεδονικές πόλεις (Βέροια, Μοναστήρι, Βοδενά, Θεσσαλονίκη). Η διαδικασία της κατακτήσεως για την πόλη της Θεσσαλονίκης ήταν κάπως διαφορετική των υπολοίπων: αρχικά παραδόθηκε το 1387 στους Οθωμανούς -ύστερα από τετραετή πολιορκία- και για ένα διάστημα γνώρισε καθεστώς αυτονομίας. Το 1394 ενσωματώθηκε πλήρως στο οθωμανικό κράτος, για να επανέλθει στα χέρια των...

Στην πολυπολιτισμική οθωμανική Μακεδονία

Από το βιβλίο Ιστορία της Μακεδονίας 1353-1833 του Απ. Βακαλόπουλου (Βάνιας 1992)

Μετά το 1371, «είναι πολύ πιθανόν ότι μετά την νίκη των Τούρκων στον Έβρο άτακτοι γαζήδες συνεχίζοντας την κατά παράδοση τακτική τους, προχωρούν προς Δ., βρίσκουν αντιμέτωποι τον νεαρό Έλληνα πρίγκιπα και οργισμένοι από την παρεμβολή του παρακάμπτουν τις Σέρρες και άλλα τυχόν οχυρά κάστρα, περνούν τον Στρυμόνα και διασπείρονται στην Κεντρική Μακεδονία λεηλατώντας και καίοντας» σ. 29

Οι Σέρρες «Στις 19 Σεπτεμβρίου 1383 κυριεύονται με επίθεση. Η τύχη της πόλης είναι η προδιαγραμμένη… λεηλατείται και οι κάτοικοί της –και μαζί τους ο μητροπολίτης της Ματθαίος Φακρασής– σκλαβώνονται» σ. 38

«Μετά το 1385 επί Μουράτ Α’ ή και αργότερα επί Βαγιαζίτ Α’, πλήθος Γιουρούκων, γεωργοί και κυρίως βοσκοί, εποικίστηκαν γύρω από τις Σέρρες και ΒΔ της Θεσσαλονίκης, στην περιοχή Γενιτσών. Πολλοί εγκαταστάθηκαν κυρίως σε ορεινά μέρη, Β. της λίμνης του Λαγκαδά ώς τις Σέρρες και ώς τη Δράμα και – ίσως αργότερα – ώς την Καβάλα» σ. 49

Στο...