Το blog, για τους λόγους που βιώνουμε προσωπικά, οικογενειακά και κοινωνικά, αλλάζει την κύρια κατεύθυνσή του και επικεντρώνεται πλέον στην Κρίση.
Βασική του αρχή θα είναι η καταπολέμηση του υφεσιακού Μνημονίου και όποιων το στηρίζουν.
Τα σχόλια του Κρούγκμαν είναι χαρακτηριστικά:
...Άρα βασιζόμαστε τώρα σε ένα σενάριο σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα είναι αναγκασμένη να «πεθάνει στη λιτότητα» προκειμένου να πληρώσει τους ξένους πιστωτές της, χωρίς πραγματικό φως στο τούνελ.Και αυτό απλώς δεν πρόκειται να λειτουργήσει....[-/-]....οι πολιτικές λιτότητας οδηγούν την οικονομία σε τόσο μεγάλη ύφεση που εξανεμίζονται τα όποια δημοσιονομικά οφέλη, υποχωρούν τα έσοδα και το ΑΕΠ και ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ γίνεται χειρότερος.

Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2008

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ*


του Ιωάννη Κολιόπουλου**

Η μελέτη του ιστορικού παρελθόντος βοηθάει τους ανθρώπους να κατανοήσουν ότι αποτελούν μέρος ενός κόσμου ενιαίου και ότι οι, κοινωνίες και τα έθνη δεν αποτελούν απομονωμένες ανθρώπινες κοινότητες ούτε οι πολιτισμοί στεγανές ενότητες αξιών που διατη­ρούν την αυτονομία τους στον χρόνο, αλλά ενότητες ιδεών και πρα­κτικών λύσεων που διαρκώς ανασυγκροτούνται υπό την πίεση των νέων συνθηκών και με τη δημιουργική παρέμβαση των ανθρωπίνων ομάδων να κατανοήσουν τους ίδιους και τους «άλλους», διακρίνο­ντας τις διαφορές και τις ομοιότητες μεταξύ των, στο παρελθόν και το παρόν να αμφισβητούν την αξία των στερεοτύπων για άλλους λα­ούς, αλλά και για τους ίδιους· να σέβονται την ιδιαιτερότητα και να μην φοβούνται την ετεροδοξία, να δυσπιστούν δε προς τη μισαλλο­δοξία· να διακρίνουν τα γεγονότα από τις εικασίες και την ιστορική πραγματικότητα από την πλασματική εικόνα· να κατανοούν την πο­λυπλοκότητα των αιτίων και να δυσπιστούν προς τις απλουστευτικές απαντήσεις και τις εύκολες εξηγήσεις· να αναγνωρίζουν την πλαστή αναλογία και την κατάχρηση των «διδαγμάτων» της ιστορίας, να ε­κτιμούν δε τις συνέπειες τέτοιας καταχρήσεως· να θεωρούν ότι η ά­γνοια του ιστορικού παρελθόντος μπορεί να τους καταστήσει θύμα­τα εκείνων που γνωρίζουν αυτό το παρελθόν, χωρίς να λησμονούν ό­τι η ιστορία δεν παίζει τον ρόλο δικαστηρίου και ότι οι ιστοριογρά­φοι δεν είναι εισαγγελείς που αναζητούν ενόχους· να αναγνωρίζουν ότι ορισμένα προβλήματα δεν επιδέχονται λύσεων που χρησιμοποιή­θηκαν στο παρελθόν· να είναι προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουν στη ζωή πράξεις και στάσεις παράλογες και ανέλπιστες· να μην πα­ραιτούνται από την αναζήτηση της αντικειμενικής αλήθειας ούτε να επιτρέπουν να κλονίζεται η πεποίθηση τους ότι υπάρχει τέτοια αλή­θεια.

Η αναζήτηση της αλήθειας, της αντικειμενικής αλήθειας ή όπως αλλιώς λέγεται, της ιστορικής πραγματικότητας υπήρξε εντολή προς τους διακόνους της Ιστορίας ενός από τους πρώτους μεγάλους θερά­ποντες της Κλειούς, του Λουκιανού, ο οποίος απεφάνθη ως ακολού­θως για τους ιστορικούς:

«Τοιούτος οννμοι δ συγγραφεύς, εστω άφοβος, αδέκαστος, ελεύ­θερος, παρρησίας και αληθείας φίλος, ώς δ κωμικός φησίν, τα σύκα σύκα, την σκάφην δε σκάφην όνομάσων, ον μίσει ουδέ φιλία νέμων ουδέ φειδόμενος ή ελεών ή αισχυνόμενος ή δυσωπούμενος, Ισος δι­καστής, εύνους απασιν άχρι τού μη θατέρω τι άπονείμαι πλεΐον τού δέοντος, ξένος εν τοίς βιβλίοις και άπολις, αυτόνομος, άβασίλευτος, ον τι τώδε δόξει λογιζόμενος, άλλα τι πέπρακται λέγων».

«"Άφοβος», λοιπόν, ο ιστορικός, «αδέκαστος, ελεύθερος, παρρη­σίας και αληθείας φίλος», «ίσος δικαστής, άπολις, αυτόνομος, άβασί­λευτος», κατά τον Λουκιανό· στον οποίο, καθώς και στον μεγάλο Θουκυδίδη, θεμελιώθηκε η ιστοριογραφία του Δυτικού Κόσμου και πολιτισμού. Έρεισμα αυτής της ιστοριογραφίας υπήρξε η βαθιά πε­ποίθηση ότι η πιστή αναπαράσταση της ιστορικής πραγματικότητας είναι απαραίτητη στη διαπαιδαγώγηση των πολιτών μιας ευνομούμε­νης πολιτείας.

Την ιστορία, χωρίς άλλους επιθετικούς προσδιορισμούς, έχουμε οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι εντολή και καθήκον να διακονούμε στα πανεπιστήμια της χώρας μας, αυτήν την ιστορία διδάσκουμε ή, πρέπει να διδάσκουμε στους μαθητές μας, νέους πολίτες της ευνο­μούμενης πολιτείας μας. Οι ιστορικοί, βέβαια δεν είμαστε «απόλιδες» ή «αβασίλευτοι», όπως θα μας ήθελε ο Λουκιανός. Ούτε ο ίδιος άλ­λωστε, ούτε ο Θουκυδίδης, μπορούσαν να καυχηθούν ότι ήσαν «απόλιδες» ή «αβασίλευτοι». Με την επίκληση αυτού του ιδανικού, δηλ. της απόλυτα πιστής αναπαραστάσεως της ιστορικής πραγματικότη­τας, ήθελε να προστατεύσει ο Λουκιανός τον ιστοριογράφο από τη σαγήνη που ασκεί η εκάστοτε εξουσία επ' αυτού και να τον στηρίξει στην απέραντη μοναξιά του, όταν επιδιώκει να ανακαλύψει, στα τεκ­μήρια του ιστορικού παρελθόντος, την αντικειμενική αλήθεια και να τον πείσει να μην κλονισθεί ούτε στιγμή η πεποίθησή του ότι υπάρχει, πράγματι, αντικειμενική αλήθεια, όπως υπάρχει, το καλό και το δί­καιο, ως απόλυτη αξία.

Αυτή η αναπαράσταση της ιστορικής πραγματικότητας ως απόλυτης αξίας είναι απαραίτητη στη διαμόρφωση των πολιτών μιας ευ­νομούμενης πολιτείας, ώστε να μην ολισθαίνουν οι πολίτες στον σχε­τικισμό των αξιών και των αρχών που καλλιεργούν όλοι οι δημεγέρτες, αλλά να εκτιμούν δια της μελέτης των πράξεων και των αποφά­σεων των ανθρώπων στο παρελθόν την αξία και τη σημασία του η­ρωισμού και της αυτοθυσίας, αλλά και της δειλίας και της ιδιοτέλει­ας, της προσφοράς αλλά και της πλεονεξίας, του δικαίου αλλά και του αδίκου, της ανοχής και του σεβασμού προς την ετεροδοξία, αλλά και της μισαλλοδοξίας. Ο σχετικισμός, αυτή η μάστιγα της ευνομού­μενης πολιτείας, που ορθώνει το ανάστημά της και σαγηνεύει τους θιασώτες της ήσσονος προσπάθειας, τους νωθρούς και τους δειλούς, τους απαίδευτους, καλλιεργεί τη θέση ότι δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια, ούτε ιστορική πραγματικότητα, και ότι η άποψη του απαίδευτου έχει την ίδια αξία με αυτήν του πεπαιδευμένου, ότι όλες οι α­πόψεις για το ιστορικό παρελθόν, όλες οι «προσεγγίσεις», είναι απο­δεκτές και σεβαστές, ότι δεν υπάρχουν αυθεντίες.

Οι αρχές και αξίες που αντλούνται και καλλιεργούνται δια της μελέτης των ανθρωπίνων πράξεων είναι, βέβαια, προϊόντα του Δυτι­κού κόσμου και πολιτισμού, αλλά έχουν επηρεάσει και επηρεάζουν και άλλους πολιτισμούς και κόσμους, αναγνωρίζονται δε πλέον ως αρχές και αξίες με γενικότερη εφαρμογή, ωστόσο, προβάλλονται και καλλιεργούνται στο πλαίσιο της πολιτείας που αναπτύχθηκε από κοινού με το εθνικό κράτος των νεότερων χρόνων. Ελλείψει μιας πα­γκόσμιας πολιτείας, η πολιτεία που έχει στη διάθεσή του το εθνικό κράτος είναι η μόνη ενότητα που προβάλλει και καλλιεργεί τις αρχές και αξίες αυτές. Αναπόφευκτα, λοιπόν, και ώσπου να αντικαταστα­θεί το εθνικό κράτος από κάποιο άλλο πολιτικό μόρφωμα, δεν είναι δυνατό να υπονομευθεί η αποδεδειγμένα επιτυχημένη στέγη της πο­λιτείας που ευνόησε την καλλιέργεια και την παραγωγή των αρχών και των αξιών της ευνομούμενης πολιτείας, το εθνικό κράτος.

Προϊόν αλλά και συντελεστής της αναπτύξεως του εθνικού κρά­τους υπήρξε και η εθνική ιστορία, η οποία εσχάτως δέχεται πυρά α­πό διάφορους διεθνιστικούς κύκλους. Η εθνική ιστορία, αναπτύχθηκε κυρίως μετά τη Γαλλική επανάσταση και την άνοδο του εθνικι­σμού, διαφέρει δε από την ιστορία χωρίς άλλο επιθετικό προσδιορι­σμό, όπως εξηγήθηκε πιο πάνω, στο εξής: αποσκοπεί στη διαμόρφω­ση της απαραίτητης σε μια εθνική πολιτεία εθνικής ταυτότητας. Η ε­θνική ιστορία που διδάσκεται στα σχολεία είναι συνήθως προϊόν συνθέσεως ποικίλων στοιχείων, επιλεγμένων με τρόπο ώστε να προ­βάλλονται οι αρετές ενός έθνους. Την εποχή του Ρομαντισμού, μάλι­στα, όταν τέθηκαν οι προδιαγραφές της εθνικής ιστορίας των διαφό­ρων λαών, παρεισέφρυσαν πολλά στοιχεία, ξένα προς την ιστορική πραγματικότητα, αλλά που κρίθηκαν πως εξυπηρετούν την ανάπτυ­ξη της εθνικής ταυτότητας. Προϊόντα επιλογής ιστορικών στοιχείων ήσαν και τα έργα ιστοριογράφων της εποχής πριν από τη ρομαντική ιστοριογραφία του 19ου αιώνος, αποσκοπούσαν δε στην ανάπτυξη της«αρετής» (virtu) σε εκείνους τους ολίγους που προορίζονταν να ασκήσουν ανώτερα δημόσια αξιώματα. Η διδασκαλία των βίων των μεγάλων ανδρών της Ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας για την προετοι­μασία των αυριανών ηγετών της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και η διδασκαλία της κατάλληλα διασκευασμένης εθνικής ιστορίας ανάλο­γους στόχους εξυπηρετούσαν.

Η επιστήμη της ιστορίας, της εθνικής ιστορίας συμπεριλαμβανο­μένης, είχε από τους κλασικούς ελληνικούς χρόνους, διδακτικό χα­ρακτήρα. Η αυτοτέλεια της ιστορικής έρευνας απέναντι στον εξωτε­ρικό καταναγκασμό ή εις κάθε είδους πνευματικές δεσμεύσεις και ε­πιδράσεις, οι εντολές του μεγάλου διακόνου της Κλειούς, του Λου­κιανού, δεν καθόριζαν την έρευνα αυτήν και το προϊόν της ως αυτο­σκοπό αποσπασμένο από κάθε ηθική ή παιδαγωγική σκέψη. Η ανα­ζήτηση της αλήθειας ή της ιστορικής πραγματικότητας είχε πάντοτε για τους Έλληνες ένα βαθύτερο ηθικό σκοπό να υπηρετήσει, να βελ­τιώσει τον άνθρωπο, με την εμμονή στη μοναδική αλήθεια.

Στις λογικές υποθέσεις που υπάρχουν συνυφασμένες με την ι­στορική πραγματικότητα, στους «μύθους» που ανακαλύπτουν στην εθνική ιστορία με ιερή αγανάκτηση οι σημερινοί πολέμιοι του έθνους, διακρίνουν οι προσεχτικοί παρατηρητές τα στοιχεία εκείνα με τα ο­ποία ήθελε να εφοδιάσει η πολιτεία του εθνικού κράτους των Ελλή­νων τους πολίτες της. Αυτά τα στοιχεία κρίνονταν στο παρελθόν ότι εξυπηρετούσαν τον επιδιωκόμενο στόχο, τη βελτίωση του ανθρώπου. Αν τώρα κρίνονται ακατάλληλα, θα πρέπει οι πολέμιοί τους να προ­τείνουν άλλα στοιχεία που καλλιεργούν και προάγουν την αρετή, άλ­λους «μύθους», εξίσου παιδαγωγικούς με τους υπό διωγμόν. Οι αρχαίοι Έλληνες, ας μην λησμονούν οι πολέμιοι των μύθων της εθνικής ιστορίας, με μύθους είχαν επενδύσει ορισμένα από τα μεγαλύτερα δι­δάγματα που άφησαν ως κληρονομιά σε όλον τον κόσμο.

Δια του σχολικού βιβλίου, ιδίως δε του σχολικού βιβλίου της ι­στορίας, οι αρμόδιες αρχές της πολιτείας προωθούν και καλλιερ­γούν την εθνική ταυτότητα των αυριανών πολιτών, την πεποίθηση των πολιτών ότι ανήκουν σε μια διακριτή κοινότητα ανθρώπων, σε μια διακριτή πολιτιστική κοινότητα, σε μια εθνική κοινότητα, καθώς και την αγάπη και την αφοσίωση προς αυτήν την κοινότητα, το έ­θνος, και κατ' επέκταση προς την εθνική πατρίδα. Δια του σχολικού βιβλίου ιστορίας προβάλλονται για να αποτυπωθούν στη συλλογική εθνική συνείδηση γεγονότα, όπως απελευθερωτικοί πόλεμοι, εθνικά έπη αλλά και τραγωδίες και δεινά του έθνους, που κρίνονται ότι στηρίζουν και προάγουν την ταύτιση με την εθνική κοινότητα και την αγάπη προς την πατρίδα. Αναπόφευκτα, η προαγωγή της ταυτίσεως με την οικεία εθνική κοινότητα, καλλιεργεί τη δυσπιστία α­πέναντι στους κατά καιρούς αντιπάλους της εθνικής κοινότητας, σε ορισμένες δε περιπτώσεις και τον φόβο ή και το μίσος απέναντι στους κατά καιρούς αντιπάλους και εχθρούς του έθνους και της πα­τρίδος.

Η δυσπιστία, ο φόβος και το μίσος απέναντι στους κατά καιρούς αντιπάλους και εχθρούς του έθνους και της πατρίδας κρίνονται πλέ­ον στοιχεία ανεπιθύμητα, από διεθνιστικούς κύκλους κυρίως, στη διαπαιδαγώγηση των αυριανών πολιτών, έχουν δε επιβάλει οι ίδιοι κύκλοι ορισμένες πολιτικές ορθότητες που επηρεάζουν ολοένα και ευρύτερους πολιτικούς κύκλους αρνητικά απέναντι στα σχολικά βι­βλία ιστορίας που προάγουν την εθνική ιστορία και την εθνική ταυ­τότητα. Κρίνεται, λοιπόν, ολοένα και από ευρύτερους πολιτικούς κύ­κλους, ότι τα σχολικά βιβλία ιστορίας δεν πρέπει να προάγουν τη δυ­σπιστία, τον φόβο και το μίσος απέναντι στους κατά καιρούς αντιπά­λους και εχθρούς του έθνους και της πατρίδας, αλλά να προβάλλουν τα γεγονότα εκείνα του ιστορικού παρελθόντος που φανερώνουν τη συνεργασία και την ειρηνική συνύπαρξη μεταξύ του οικείου έθνους και των κατά καιρούς αντιπάλων και εχθρών του.

Η ογκούμενη, καθώς φαίνεται, αντίδραση εναντίον του εθνικού σχολικού βιβλίου ιστορίας ως προξένου ξενοφοβίας και μίσους απο­τελεί πλέον μια πολιτική ορθότητα, η οποία σπανίως αμφισβητείται. Έχει, ωστόσο η πολιτική αυτή ορθότητα, ορισμένες αδυναμίες, τις ο­ποίες θα παρουσιάσω εν συντομία. Μια τέτοια αδυναμία είναι το ε­φήμερο πολλών πολιτικών ορθοτήτων. Ανάλογες αμφισβητήσεις του εθνικού κράτους και της εθνικής ταυτότητας που καλλιεργείται στο πλαίσιό του, στο παρελθόν, από διεθνιστικούς ή άλλους υπερεθνι­κούς κύκλους, αχρηστεύθηκαν με την πάροδο των χρόνων και λη­σμονήθηκαν. Το εθνικό κράτος όχι μόνον άντεξε στις επιθέσεις από τους κατά καιρούς αμφισβητίες του αλλά υπερίσχυσε και εξήλθε από τις συγκρούσεις ενισχυμένο.

Άλλη συναφής αδυναμία της αμφισβη­τήσεως της χρησιμότητας της εθνικής ταυτότητας και του εθνικού κράτους που τη στηρίζει έχει σχέση με την καθόλα καλοπροαίρετη αλλά αφελή πεποίθηση ότι όλοι οι λαοί ομοφώνως θα σπεύσουν να καταργήσουν τις εθνικές ταυτότητες και τα εθνικά κράτη, πεποίθηση που εδράζεται στη διεθνιστική πίστη ότι οι λαοί και οι ηγέτες τους δεν είναι δυνατόν να στηρίζουν πολιτικά μορφώματα που αναπαρά­γουν τις προστριβές και τις συγκρούσεις. Ανάλογη διεθνιστική-ειρη-νιστική κίνηση του Μεσοπολέμου είχε ως αποτέλεσμα να υπονομευ­θούν τα εξοπλιστικά προγράμματα των Δυτικών Δημοκρατιών και α­ντιθέτως να αποθρασυνθούν όλες εκείνες οι δυνάμεις που ευνοού­σαν τον πόλεμο ή τον εκβιασμό για να αναθεωρήσουν το εδαφικό καθεστώς, που είχε προκύψει από τις συνθήκες του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.

Η σοβαρότερη όμως αδυναμία εκείνων που αμφισβητούν τη χρη­σιμότητα της εθνικής ταυτότητας στη διαπαιδαγώγηση των πολιτών είναι η απουσία προτάσεως εναλλακτικής ταυτότητας που να είναι σε θέση να συνέχει την κοινωνία της ευνομούμενης πολιτείας όπως την συνέχει η εθνική ταυτότητα. Δεν διευκρινίζεται εν προκειμένω ποια ταυτότητα θα καλλιεργεί η ιστορία δια του διεθνιστικού σχολικού βι­βλίου που φαίνεται να προωθούν διάφοροι ιστορικοί που ανήκουν στη συνομοταξία των λεγομένων «αποδομητών» της εθνικής ταυτό­τητας και του εθνικού κράτους.

Η αμφισβήτηση όμως της εθνικής ιστορίας και η επιχείρηση να κατεδαφισθεί η εθνική ταυτότητα των Ελλήνων συνιστούν σοβαρό πολιτικό ζήτημα. Σε αντίθεση προς την ιστορία που καλλιεργείται και διδάσκεται στα πανεπιστήμια και που υπόκειται σε διορθωτικές αλ­λαγές με την ευθύνη των ιστορικών που διακονούν την Κλειώ στα πανεπιστήμια και σε άλλα ερευνητικά ιδρύματα, η Εθνική Ιστορία που διδάσκεται στα σχολεία ανήκει στην ευθύνη της πολιτείας και των θεσμικών οργάνων της. Η εθνική ιστορία διδάσκεται προκειμέ­νου να καλλιεργηθεί η εθνική ταυτότητα στους αυριανούς πολίτες, των οποίων η εθνική συνείδηση και θρησκευτική πίστη προστατεύο­νται από το Σύνταγμα της χώρας. Το περιεχόμενο λοιπόν της εθνικής ιστορίας και η δι' αυτού του περιεχομένου καλλιέργεια και προαγω­γή της εθνικής ταυτότητας δεν είναι αντικείμενο συζητήσεως και α­ποφάσεως των Ιστορικών, αλλά πολιτικό ζήτημα, για το οποίο απο­φασίζουν τα αρμόδια θεσμικά όργανα της πολιτείας. Οι Ιστορικοί μπορεί να είναι σύμβουλοι της πολιτείας, όταν συγγράφουν όμως βι­βλία Ιστορίας για το Ελληνικό σχολείο, υποτάσσονται στις επιταγές του Συντάγματος, δεν έχουν το δικαίωμα της λαθραίας εισαγωγής πε­ριεχομένου και ερμηνειών του ιστορικού παρελθόντος που αντιβαί­νουν στα ρητά προστατευόμενα από το Σύνταγμα αγαθά, στην εθνι­κή συνείδηση και τη θρησκευτική πίστη του κυρίαρχου λαού (άρθρο 16, παρ. 2).

Τείνει ωστόσο να επικρατήσει η άποψη ότι, προκειμένου να εξυ­πηρετηθεί η ειρήνη μεταξύ των διαφόρων λαών και χωρών, ιδίως με­ταξύ των γειτονικών, είναι απαραίτητο να προβληθεί δια των σχολι­κών βιβλίων της Ιστορίας το παρελθόν των χωρών και των λαών α­παλλαγμένο από διάφορα αρνητικά στερεότυπα και χαρακτηρισμούς μειωτικούς για τους γείτονες, καθώς και από στοιχεία που θεωρού­νται πως αναπαράγουν την καχυποψία και το μίσος μεταξύ των διαφόρων λαών, όπως αίτια προστριβών και συγκρούσεων και διά­φορα δεινά. Πληθαίνουν οι διακρατικές επιτροπές για τον έλεγχο των βιβλίων, πληθαίνουν και τα σχολικά βιβλία με στόχο την καλ­λιέργεια της αγάπης προς την ειρήνη και την αποστροφή προς τον πόλεμο.

Για να εκτιμηθεί η δυνατότητα ή η σκοπιμότητα της χρήσεως της Ιστορίας για την προαγωγή φιλικών σχέσεων μεταξύ των γειτονικών λαών που μοιράσθηκαν στο παρελθόν τόπους και κοινές τύχες και ε­μπειρίες, χρειάζεται να υπομνησθεί ότι των φιλικών σχολικών βι­βλίων Ιστορίας προς τους γείτονες συνήθως προηγούνται μακροχρό­νιες και αδιατάρακτες φιλικές σχέσεις μεταξύ τους σε πολιτικό και οι­κονομικό επίπεδο. Τα φιλικά προς τους γείτονες σχολικά βιβλία Ιστορίας ασφαλώς ενισχύουν τις φιλικές σχέσεις σε πολιτικό επίπεδο, αλλά δεν τις υποκαθιστούν, ούτε είναι δυνατόν να τις υποκαταστή­σουν. Τέτοιες προσδοκίες θα ήταν επικίνδυνες για την ασφάλεια των χωρών, αλλά και για την υπόθεση της ειρήνης σε μια περιοχή, όπου είναι ακόμη διακριτά κάποια βαθιά ρήγματα που σχηματίσθηκαν στο παρελθόν.

Εκτός όμως από τις επικίνδυνες αυτές προσδοκίες που μπορεί να εκθρέψει η άποψη που φαίνεται να διαμορφώνεται για τον ρόλο των σχολικών βιβλίων της Ιστορίας, είναι απαραίτητο να τεθεί το ζή­τημα της χρήσεως της Ιστορίας γενικώς σε μια ευνομούμενη πολι­τεία, προπαντός δε να διευκρινισθεί ότι η επιλογή θετικών στοιχείων από το ιστορικό παρελθόν προκειμένου να ικανοποιηθούν διάφορες πολιτικές ορθότητες δεν συνιστά Ιστορία, επειδή παρουσιάζει ορι­σμένες μόνο πλευρές της πολύπλευρης ιστορικής πραγματικότητας.

Πίσω από την τυραννία των πολιτικών ορθοτήτων ευρίσκονται, όπως ήδη αναφέρθηκε, οι κοινωνικοί επιστήμονες οι λεγόμενοι «μεταμοντερνιστές» ή «αποδομητές», οι οποίοι θεωρούν την Ιστορία, ιδίως δε την εθνική ιστορία, πρόξενο όλων των δεινών του κόσμου, αυτή δε η άποψη για την Ιστορία στηρίζεται στην καθόλα αφελή αλλά άρρητη άποψη ότι τους πολέμους προκαλούν και διεξάγουν ηγέτες και λαοί που δεν εκτιμούν την ειρήνη ούτε έχουν διαπαιδαγωγηθεί να εκτι­μούν τα αγαθά της. Αυτοί λοιπόν οι κοινωνικοί επιστήμονες επιδιώ­κουν να «αποδομήσουν» το ιστορικό παρελθόν και να το καταστή­σουν εργαλείο υπεύθυνο για την προαγωγή της ειρήνης στον κόσμο. Εχθρούς τους θεωρούν οι «αποδομητές» κοινωνικοί επιστήμονες τους παραδοσιακούς ιστορικούς που διακονούν την Κλειώ και επιδιώκουν να παρουσιάσουν το πολύπλευρο ιστορικό παρελθόν όσο πιο πιστά δύνανται, με την πεποίθηση ότι κατ' αυτόν τον τρόπο εξυπηρετούν την αυτογνωσία και την ταυτότητα της κοινωνίας της οποίας αποτε­λούν μέλη.

Κατά βάθος, λοιπόν, η συζήτηση γίνεται, σε χώρες τουλάχιστον όπου οι πολιτικοί αφενός δεν ενδίδουν άκριτα και εύκολα σε εφήμε­ρες πολιτικές ορθότητες, ούτε ανέχονται την τυραννία εκείνων που τις προωθούν, για την υπονόμευση ή όχι της Ιστορίας, ιδίως δε της ε­θνικής ιστορίας, ως οργάνου στη διάθεση της πολιτείας για τη δια­μόρφωση πολιτών με την απαραίτητη αυτογνωσία και εθνική ταυτό­τητα, ώστε να αποτελούν διακριτή εθνική κοινότητα. Το ζήτημα, με άλλα λόγια, είναι κατά πόσον οι Έλληνες επιθυμούν να καλλιεργούν τη διακριτή εθνική τους ταυτότητα, την οποία καλλιεργούν τουλάχι­στον τα τελευταία διακόσια χρόνια, ή θα ενδώσουν στον πειρασμό να ενστερνισθούν το όραμα του μεταμοντερνισμού για μια παγκόσμια κοινωνία χωρίς εθνικά κράτη και έθνη. Μπορεί εν τέλει οι Έλληνες να αποδεχθούν αυτές τις εισηγήσεις των «αποδομητών» του εθνικού κράτους των νεωτέρων χρόνων, αλλά αυτή η αποδοχή πρέπει να εί­ναι προϊόν όχι λαθροχειρίας αλλά κατανοήσεως κατόπιν εις βάθος συζητήσεως όλων των δεδομένων, ιδίως δε των καλώς νοουμένων ε­θνικών συμφερόντων, της ειρήνης φυσικά, αλλά και της ασφάλειας της εθνικής επικράτειας, της εθνικής ταυτότητας και του πολιτισμού της χώρας. Αν αυτά δεν θεωρούνται πλέον καλώς νοούμενα εθνικά συμφέροντα, αλλά αντιθέτως προτιμηθεί η χωρίς εθνικά σύνορα Ελλάς, πολύγλωσση και πολύδοξη, ανοιχτή σε όλους τους γείτονες, πολυεθνική ή πολυπολιτισμική, όπως την οραματίζονται αρκετοί στη χώρα σήμερα, αυτή η μετάβαση θα πρέπει να συντελεσθεί εν γνώσει και με τη συναίνεση του λαού της, που εν τέλει θα πρέπει να έχει τον τελευταίο λόγο και να αποφασίσει για το μέλλον του.

Τα προϊόντα της αποδομητικής δράσεως, αυτά τα «εκλαϊκευτι­κά» βιβλία Ιστορίας, δεν είναι Ιστορία, με την καθιερωμένη έννοια, δεν απεικονίζουν το ιστορικό παρελθόν, εθνικό ή άλλο. Το ιστορικό παρελθόν είναι κατάστικτο από πολέμους, βαρβαρότητες, εθνικές και κοινωνικές προστριβές και συγκρούσεις, καταπιέσεις εθνοτήτων από άλλες εθνότητες, καθώς και από περιόδους ειρήνης και συνερ­γασίας. Αυτές οι πλευρές του ιστορικού παρελθόντος, σκοτεινές και ζοφερές πολλές, προϊόντα όλες των ανθρωπίνων αποφάσεων, δια­μόρφωσαν τους σημερινούς λαούς, οι οποίοι διακρίνονται μεταξύ τους από τη γλώσσα ή τις γλώσσες που μιλούν, από το θρήσκευμα ή τα θρησκεύματα που πρεσβεύουν, από τις παραδόσεις και την ταυτότητά τους, από την εθνική τους ιστορία· ιστορία η οποία είναι ακό­μη χρήσιμη στη διαμόρφωση των σύγχρονων πολιτειών.

Θα σπεύσουν ίσως οι στρατευμένοι στον αποδομισμό, ως άλλοι «χάσκακες» του Έθνους - όπως χαρακτήριζε ο Μανουήλ Γεδεών τους αρνητές της καθ' ημάς Ανατολής την εποχή των μεγάλων πολι­τικών και κοινωνικών αναστατώσεων (1789-1815) - να καταγγείλουν τις παρατηρήσεις αυτές ως άλλη μια απόπειρα του συντηρητικού «νεοαναθεωρητισμού» που επιχειρείται, υποτίθεται. Ας μην ανησυχούν· η ηγεμονία της διεθνιστικής «cabale» που ορίζει και νέμεται τις εθνι­κές ευαισθησίες των Ελλήνων, τουλάχιστον από τη Μεταπολίτευση και εξής, είναι μάλλον ασφαλής και αδιαφιλονίκητη, προς το παρόν τουλάχιστον. Στην Ελλάδα, οι διάφορες πολιτικές ορθότητες φθίνουν και αποσύρονται με καθυστέρηση τουλάχιστον μιας δεκαετίας.

Θα ξενίσουν ίσως αυτές οι παρατηρήσεις και εκείνους που πι­στεύουν πως η λεγόμενη πολυπολιτισμική κοινωνία είναι αναπόδρα­στη, επειδή αντιπροσωπεύει την πρόοδο, υποτίθεται, που αντιπαρα­τίθεται στις συντηρητικές επιλογές. Το εθνικό κράτος, ωστόσο, ούτε συντηρητική επιλογή αποτελεί ούτε φαίνεται τόσο ευάλωτο όσο πι­στεύουν οι αντίπαλοί του. Ανέτρεψε εκ θεμελίων πολυπολιτισμικά πολιτικά μορφώματα στο παρελθόν και εξασφάλισε στους πολίτες του κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητη προαγωγή του εθνικού πολιτι­σμού, της ευημερίας και της αξιοπρέπειάς των, στο πλαίσιο του κρά­τους δικαίου μάλιστα.

Η πολυπολιτισμική κοινωνία, την οποία στηρίζουν υποτίθεται οι τρέχουσες πολιτικές ορθότητες, δεν είναι ούτε «νέα» ούτε «προοδευ­τική». Υπήρξαν στο παρελθόν τέτοιες πολυπολιτισμικές κοινωνίες στο πλαίσιο πολυεθνικών αυτοκρατοριών, δεν τις ανακάλυψαν οι ε­πίδοξοι αποδομητές της εθνικής ταυτότητας. Δεν είναι εξάλλου βέ­βαιο ότι η πολυπολιτισμική κοινωνία υπηρετεί πάντοτε την ειρήνη και τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων πολιτισμικών ενοτήτων α­φού μπορεί να οδηγήσει στην περιχαράκωση διακριτών αλλά ανί­σχυρων κοινοτήτων.

Πριν να δώσει τη θέση της σε κάποιας μορφής πολυπολιτισμική κοινωνία, η κοινωνία που σχηματίσθηκε στο πλαίσιο του Ελληνικού εθνικού κράτους με την ενσωμάτωση και την αφομοίωση ετερόγλωσσων κοινοτήτων σε μια ομοιογενή γλωσσική εθνική κοινότητα, ανε­κτική στις διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις των πολιτών, θα πρέπει να στηριχθεί περαιτέρω με την ενίσχυση και την κατοχύρωση του σεβασμού προς τις διαφορετικές θρησκευτικές πεποιθήσεις, στο πλαίσιο του κράτους δικαίου. Ο κατακερματισμός της κοινωνίας σε γλωσσικές κοινότητες δεν υπηρετεί την κοινωνική συνοχή που είναι απαραίτητη για την προαγωγή της ευημερίας όλων των μελών της κοινωνίας, αντιθέτως ευνοεί τον ανταγωνισμό, τις προστριβές και τις συγκρούσεις και εν τέλει, την υποταγή των ανίσχυρων γλωσσικών ή άλλων κοινοτήτων στην ισχυρότερη ή τις ισχυρότερες. Η κατακερμα­τισμένη κοινωνία μπορεί να ευνοήσει και τον φασισμό.

Στην ελληνική «πραγματικότητα», η πολυπολιτισμική κοινωνία που επαγγέλλονται οι αποδομητές του ομοιογενούς εθνικού κράτους θα είχε ως πιθανές συνέπειες διάφορες αποσχιστικές κινήσεις. Οι και­ροσκόποι δεν λείπουν, όπως επίσης δεν λείπουν και εκείνοι που έ­χουν συμφέρον να υποκινούν τους κατά καιρούς καιροσκόπους. Η ι­στορία της Ελλάδος των τελευταίων εκατόν πενήντα χρόνων βρίθει τέτοιων καιροσκοπικών επιχειρήσεων, οι οποίες μόνον προβλήματα δημιουργούσαν στο σύνολο των Ελλήνων. Εν όψει της εξάρσεως του εθνικισμού στις όμορες χώρες, θα ήταν τραγικό για την ασφάλεια της ελληνικής εθνικής επικράτειας να παραδοθεί το ελληνικό εθνικό κράτος στις αφελείς, στην καλύτερη περίπτωση, επιδιώξεις μιας «cabale» ανιστόρητων και ανελλήνιστων νομέων της εθνικής ευαι­σθησίας, η οποία τείνει να επιβάλει καθεστώς ιδεολογικής τρομοκρα­τίας στην ελληνική πνευματική και πολιτική ηγεσία.

Το παρόν ομοιογενές εθνικό κράτος των Ελλήνων υπήρξε προϊ­όν εθνικής πολιτικής δύο και πλέον αιώνων, από την εποχή του Ρήγα Βελεστινλή και του Αδαμαντίου Κοραή, με κορυφαίο «αρχιτέκτονα» του σύγχρονου Ελληνικού έθνους τον Κωνσταντίνο Παπαρρηγόπουλο. Αν κριθεί από την πνευματική και πολιτική ηγεσία της χώρας ότι η ομοιογενής πολιτιστική κοινότητα και ταυτότητα του σύγχρονου Ελληνικού έθνους πρέπει να εγκαταλειφθεί και στη θέση της να ανεγερθεί ένα νέο εθνικό οικοδόμημα, πολυπολιτισμικό και χωρίς κυ­ρίαρχη εθνική κοινότητα, όπως την όρισαν αυτοί οι πατέρες του έ­θνους, είναι ανάγκη επιτακτική η έγερση της νέας εθνικής κοινότητας να μην αφεθεί αβασάνιστα σε αφελείς μάλλον αρχιτέκτονες που φι­λοδοξούν να στήσουν στη θέση του ένα οικοδόμημα άδηλης ακόμη μορφής, δομής ή λειτουργικότητας.

==================================================================

* αναδημοσίευση από την ηλεκτρονική σελίδα της ΕΜΣ και το βιβλίο "Η αποδόμηση του Εθνικού Κράτους και της Ιστορίας του"
**Καθηγητής της Ιστορίας των Νεοτέρων Χρό­νων στο Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελεί­ου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

7 σχόλια:

  1. Παρέθεσα το παραπάνω πολύ καλό και τίμιο απόσπασμα του κ.Κολιόπουλου (όπου διαχωρίζει έξοχα την σχολική ιστορία από την με απόλυτα επιστημονικούς όρους θεώρησή της) στην παρακάτω συζήτηση:

    http://pontosandaristera.wordpress.com/2009/11/25/3-11-2009/#comment-25696

    doctor

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Ο οποίος Κολιόπουλος είναι αντίθετος στην ιδεολογική αναθεωρητική γραμμή τύπου Ρεπούση, Δραγώνα, Ηρακλείδη κλπ.
    Ελπίζω να συμφωνείς σε αυτό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Νομίζω το έχουμε ξανασυζητήσει.
    Είναι άλλο πράγμα η μελέτη της ιστορίας που κάνουμε εμείς ως ενήλικες και άλλο η διδασκαλία της στους μαθητές του Δημοτικού.
    Δεν είμαι αρμόδιος να αποφανθώ αν πρέπει η κόρη μου να διαβάζει για κομμένα κεφάλια, κρεμασμένους, γυναικόπαιδα να καίγονται άλλοτε σε εκκλησίες και άλλοτε σε τζαμιά. Δεν ξέρω πως αυτά επιδρούν στην ψυχοσύνθεση ενός μικρού παιδιού.

    doctor

    Υ.Γ. Όποτε ψάχνω κάτι στο διαδίκτυο μέσω του google, πέφτω πάνω σου. Έχεις μαζέψει πολύ υλικό και καταφεύγω συχνά σε αυτό, ως ...πολυσυλλεκτικός. Αλήθεια, έχεις διαβάσει κάποιο ...εθνομηδενιστικό βιβλίο; π.χ. "το παιχνίδι με το χρόνο" του Π.Λέκκα ή του Ροτζώκου για τα Ορλωφικά; Δεν νομίζω ότι είναι σωστό να ρίχνουμε τα πάντα στην πυρά, από όλα έχουμε να κερδίσουμε κάτι.
    Εγώ προσωπικά διαβάζω και Βακαλόπουλο και Κωστόπουλο. Έχω νομίζω την δυνατότητα να απομονώσω την μονομέρεια και τις απλουστεύσεις τους και να βγάλω το επιθυμητό απόσταγμα!
    Καλησπέρα.

    doctor

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Δημήτρη όλους τους διαβάζω. Και ο κορυφαίος αναθεωρητιστής από όλους είναι ο Λιάκος. Αυτή όμως που έχει δώσει πλέον την πιο σκληρή γραμμή είναι η Φραγκιαδάκη, η μέντορας της Δραγώνα. Ο Λέκκας μπροστά τους είναι πολύ πιο soft.

    Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάκτυλο μας. Ο πατήρ Βακαλόπουλος για την εποχή του ήταν ο κορυφαίος. Ο γιός είναι πιο χαλαρός. Και να σου πω κάτι τα βιβλία τους κουράζουν τον σημερινό αναγνώστη. Για εμένα είναι παραμύθι του εθνομηδενισμού ότι ακολουθούμε εθνοκεντρική πολιτική στο θέμα της παιδείας. Αυτό το βλέπουμε σήμερα στους νέους που δεν δίνουν δεκάρα για τα εθνικά ζητήματα(εσωτερικά και εξωτερικά). Η Παιδεία ακολουθεί την ίδια πορεία με αυτής της διαφθοράς. Δηλαδή στον πάτο.

    Η ιδεολογία του "πολιτικώς ορθού" είναι μια αρρωστημένη εφαρμογή ενός πολιτιστικού μαρξισμού. Και αυτήν εφαρμόζουν οι εθνομηδενιστές.Και ένας από τους τρόπους είναι η μονοσήμαντη ερμηνεία της Ιστορίας.
    Για όλα φταίνε οι εθνικισμοί...υποστηρίζουν.
    Μα υπάρχουν 10-15 είδη εθνικισμών. Αυτό το κρύβουν.
    Ξέρεις πολύ καλά ότι η μεταγενέστερη αποκάλυψη της αλήθειας θα ξυπνήσει ακραία αντανακλαστικά και κοινωνικές συγκρούσεις. Και ήδη το βλέπουμε αυτό.

    Εν πάση περιπτώση για εμένα ο εθνοκεντρισμός στην Ελλάδα από εποχής Σημίτη έχει θαφτεί.Και αυτό θα το πληρώσουμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ο Λέκκας είναι πολύ σοβαρός πανεπιστημιακός και δεν έχει τις μέριμνες των άλλων που είναι ακραίοι.
    Ο Κων/νος Βακαλόπουλος με τα βιβλία του και ο Πέτρος Γεωργαντζής με την ακούραστη καταγραφή και έκδοση των προξενικών αρχείων, έχουν κάνει για την Θράκη τόσα πολλά που πρέπει να τους κάνουν άγαλμα.

    Μια ερώτηση: υπάρχουν αναθεωρητές στην ΠΓΔΜ ή τους στέλνει ο Γκρούεφσκι για ψάρεμα στις λίμνες;;;

    doctor

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Α, επ'ευκαιρίας. Αυτό τον καιρό κυκλοφόρησε ένα πολύ ωραίο βιβλίο για τους Γκαγκαβούζηδες (τουρκόφωνους Έλληνες) του βορείου Έβρου: http://gagavouzis.blogspot.com/2009/05/blog-post_8020.html

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Στην ΠΓΔΜ είναι όλοι αναθεωρητές.....
    δεν θα βρεις κανέναν που να ακουλουθεί την main stream line ή ευρωκεντρική που λένε.

    Για τους Γκαγκαβούζηδες ξέρω λίγα έως τίποτα. Θα το πάρω πάντως το βιβλίο κάποια στιγμή να το διαβάσω.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Σχόλια τα οποία θα περιέχουν Greekenglish, ύβρεις, μειωτικούς και συκοφαντικούς χαρακτηρισμούς δεν θα αναρτώνται.